آزمون های عملکردی

ضمن سپاس از دوست و همکار عزیزم آقای مصطفی جودت بابت ارسال این فایلی را که زحمت طراحی آن را کشیده اند، به حضور همه فرهیختگان علم و دانش تقدیم میگردد.

آزمون های عملکردی؛

مبانی یادگیری سازنده گرایی

سنجش	یادگیری	یادگیرنده
سنجش توانایی های پیچیده انسانی، سنجش در موقعیت های واقعی زندگی اندازه گیری های چند بُعدی و چند ابزاری اندازه گیری سطوح بالای درک و فهم اندازه گیری کل و یکپارچه مفاهیم یادگیری دانش آموز محور	معنادار ،خود نظم ده ،سازنده ،متفکرانه، ایجاد توانایی از طریق دانش و مهارت ،برای سازش با چالش ها و نیاز های واقعی زندگی از طریق:1)انطباق ماهیت ومحتوای برنامه درسی با نیاز یادگیرنده2)فراهم کردن زمینه استفاده ی فعال یادگیرنده از دانش و مهارت آموخته شده برای مقابله با چالش ها	عدم دریافت کننده صرف اطلاعات، سازنده ی ساخت شناختی خود

 

بگذارید کودک، خودش(خاصیت اشیاء و مفاهیم را با دستکاری آن ها)کشف کند. هدف تعلیم و تربیت پرورش ذهن های خلاق است.

ژان پیاژه

 

عملکرد؟  : توانایی استفاده از دانش و مهارت در موقعیت ها واقعی و جدید( مسئله) برای تولید راه حل برای سازش و مقابله با چالش.

سنجش عملکرد ؟: بررسی و اندازه گیری توانایی دانش آموز در استفاده از یادگیری ها یش در موقعیت های واقعی زندگی به کمک ابزار ها و روش های متعدد اندازه گیری.

ابزار های سنجش عملکرد؟ : پوشه کار، پروژه تحقیقاتی، فرم درجه بندی رفتار،بررسی رفتار یا چک لیست،آزمون عملکردی.

تعریف آزمون عملکردی : یک روش سنجش است که درآن یادگیرنده با انجام تکالیف واقعی در موقعیت واقعی زندگی یا مشابه با آن ،توانایی های خود را در استفاده از دانش و مهارت خود، برای استدلال،حل مسئله،تولید محصول و اجرای یک مهارت ویژه نشان می دهد و معلم با مشاهده عملکرد دانش آموز به توصیف و ارزشیابی عملکرد آن دانش آموز می پردازد.

 

چارچوب و مراحل طراحی و تهیه  آزمون های  عملکردی

 

1- نوشتن هدف یادگیری به سبک عملکرد.

2- نوشتن نشانه ها و ملاک و شواهد یادگیری عملکرد.

3- نوشتن تکلیف عملکرد : الف)نوشتن مسئله.   ب)پیش بینی وسایل لازم.   ج)نوشتن شیوه انجام تکلیف.

4- نوشتن راهنمای توصیف عملکرد و خود سنجی.

چگونه آزمون عملکردی طراحی کنیم؟

                                                                                           

1-نوشتن هدف یادگیری آزمون عملکرد

برای نوشتن هدف یادگیری عملکردی باید محتوا و فعل رفتاری چهار حیطه ی دانش ،استدلال،مهارت و تولید را ترکیب کنیم و هدف یادگیری خود را با استفاده از آن ها در یک یا دو جمله بنویسیم. هدف یادگیری عملکرد جمله ای ترکیبی است که فقط به یک حیطه اشاره نمی کند و فقط اجرای مهارت را شامل نمی شود بلکه استفاده از دانش و مهارت ها را در بر می گیرد.

چند نمونه هدف یادگیری :

نمونه 1: دانش آموز با اعداد اعشاری آشنا شود و آن را برای نمایش اعشاری کسر و عدد مخلوط و تبدیل این دو به اعداد اعشاری به کار برد.

نمونه 2 : دانش آموز با اَشکال و چهره های زبان فارسی آشنا شود ،نسبت به شناخت آن توجه و علاقه نشان دهد و آنرا  به عنوان اصول و قواعد نوشتن به کار برد.

 

 

 

 

 

جدول هدف های یادگیری  و طبقه های آن

ردیف	طبقه هدف های یادگیری	مفهوم طبقه هدف	مشخصه ی فعل هدف  یادگیری
1	دانش	دانش و اطلاعاتی که برای درک و فهم دیگر مهارت ها و تولیدات بعدی لازم است.	توصیف کردن،باز شناسی کردن،نام بردن،تعریف کردن،انتخاب کردن،به یاد آوردن
2	استدلال	استفاده از دانش و اطلاعات پایه برای تصمیم گیری و روبرو شدن با مسایل مختلف	تفسیر کردن،مثال آوردن،طبقه بندی کردن،خلاصه کردن،مقایسه کردن،تبیین کردن،ترکیب کردن،فرمول ساختن،ارزشیابی کردن،نقد کردن،بحث کردن
3	مهارت	به کار بردن دانش و استدلال برای انجام عمل	مشاهده کردن،بحث منطقی کردن،خواندن با استدلال ،اجرا کردن ،استفاده کردن
4	تولید	بهره گیری از دانش ،استدلال و مهارت برای ایجاد یک راه حل و روش یا محصول جدید	طرح ریزی کردن، پوسترنوشتن،پدیدآوردن،تهیه گزارش،

 

2- نوشتن نشانه ها و ملاک و شواهد یادگیری عملکرد

با توجه به این نشانه ها می توان متوجه شد که دانش آموز به تغییرات مورد انتظار(یادگیری)رسیده است یا نه.

در این مرحله باید نشانه های یک عملکرد مطلوب و مورد نظر و هماهنگ با هدف یادگیری را مشخص کنیم:

یک سری نشانه ها پیش بینی می کنیم که در راستای تحقق هدف نوشته شده، باشند؛

مثال : نوشتن شواهد یادگیری  برای نمونه 1 در بالا:

*بتواند اندازه طول اشیا را با واحد مشخص به صورت های کسر و عدد اعشاری بیان کند.

*بتواند روی محور اعداد نقاط مشخص شده را به صورت کسر و عدد اعشاری بیان کند.

*بتواند برای شکل اعشاری اعداد کسری ،توضیح بدهد.

*بتواند توضیح درستی از درک اینکه عدد های اعشاری نمایشی از عدد های کسری و مخلوط هستند ،ارائه کند

مثال : نوشتن شواهد یادگیری  برای نمونه 2 در بالا:

*بتواند شکل های زبان فارسی را بیان کند.

*بتواند برای هرکدام از شکل های زبان فارسی مثالی بیاورد.

*بتواند دریک کار گروهی  نمونه هایی از مصداق های اشکال زبان فارسی ارائه کند.

*بتواند نمایشی از شکل های زبان فارسی در قالب شخصیت پردازی اجرا کند.

3- نوشتن تکلیف عملکرد

تهیه و طرح مسئله ، تمرین و فعالیتی که عملکرد مورد انتظار را در دانش آموز موجب شود.

نوشتن این تلکیف به میزان تسلط طراح به موضوعات درسی وابسته است.

این مرحله شامل سه قسمت می باشد:

الف)نوشتن بافت مسئله :طرح و ایجاد یک موقعیت که در آن یادگیرنده با مسئله ای مواجه می شود.

مثال : نوشتن بافت مسئله  برای نمونه 1 در بالا:

معلم وارد کلاس شد و همراه خود تراوزی اندازه گیری جرم همراه داشت بچه ها هیجان زده بودند که بدانند آوردن ترازو برای چیست.خانم معلم گفت بچه ها ازشما می خوام که از روی ترازو جرم خودتان را به دقت برایم بخوانید و آن را روی محور در تابلو نشان دهید. فاطمه روی ترازو ایستاد عقربه ی ترازو بین عدد 35 و 36 و روی دندانه کوچک هشتمی را نشان داد. اما فاطمه نمی دانست روی تابلوی کلاس چگونه آن عدد را بنویسد و بخواند..

اگر جای فاطمه بودی آن عدد را چگونه می نوشتی و می خواندی؟

مثال : نوشتن بافت مسئله  برای نمونه 2 در بالا:

معلم از دانش آموزان خواست تا کلمات زیر را در سه گروه آوا و صدا ،گروه خط و گروه اشاره دسته بندی کنند؛ علی کلمات را خواند:صدای پرندگان، مهربانتر ،نوشتن نامه،حرف زدن با شخص کر و لال،گلدانها ،تعریف کردن خاطره،لانه ی پرنده، گلدان ها،مهربان تر،گلدانها، ....اما تعدادی از کلمات تکرار شده بودند و او نمیدانست چطور آنها را در آن سه گروه دسته بندی کند..

آیا شما می دانی  آن کلمات تکراری در کدام گروه جای می گیرند؟ چرا؟

ب)پیش بینی ابزار و وسایل:

شـیـو ه ی اجـرای تـکـلـیف 

1-نقطه ی مشخص شده روی محور را با یک کسر و یک عدد مخلوط بیان کن.

        

2-حالا محور دیگری به موازات محور بالا رسم کن و این بار آن را به واحد های ده تایی مساوی تقسم کن و نقطه مشخص شده در محور بالا را روی محوری که کشیدی پیدا کن و کسر مربوط به آن را بنویس.

3-قسمت رنگی مشخص شده روی شکل مقابل را با یک کسر بیان کن.

4- حالا شکل دیگری به موازات شکل مقابل بکش و آن را به صد قسمت مساوی تقسیم کن و قسمت رنگی را مانند شکل نمونه روی آن نشان بده و کسرمربوط به آن را بنویس.

5-به نظر تو برای بیان و نمایش اعداد به صورت اعشاری چه کار ی باید کرد؟

باتوجه به انچه یادگرفتی نقاط مشخص شده روی محور زیر را با کسر و اعشاری بیان کن..6-

 

 

ج)شیوه ی اجرای تکلیف : در این قسمت یادگیرنده را راهنمایی می کنیم ،تا آزمایش ها و اعمالی را انجام دهدتا عملکرد خود را در پیدا کردن راه حل نشان دهد. او پس از آزمایش یا نوشتن پاسخ های مناسب به تحلیل و تفسیر و برداشت های خود درباره ی عملکرد خود می پردازد و از پاسخ های خود دفاع می کند.

نمونه شیوه ی اجرای تکلیفبرای نمونه 1:

 

4- نوشتن راهنمای توصیف عملکرد و خود سنجی

الف)راهنمای توصیف عملکرد:  نوعی مقیاس اندازه گیری است که شامل دو عنصر الف)شاخص ملاکی و ب)سطح عملکرد می باشد. شاخص ملاکی همان شواهد یادگیری در تکلیف هستند و سطوح عملکرد هم نشان دهنده میزان تحقق هریک از شاخص های ملاکی می باشند.

شاخص ها و سطوح عملکردبه صورت یک فرم نظام دار به شکل زیر تنظیم می شوند

 

ب)خودسنجی: به همراه راهنمایتوصیف عملکرد سوالات خودسنجی وجود دارند بدین ترتیب که وقتی آزمون را دوباره به دانش آموزان برمی گردانیم دانش آموز ضمن مشاهده ی عملکرد خود ، میزان رضایت و برداشت خود را نسبت به یادگیری خود نشان می دهد.

مهمترین مرحله برای تحلیل رفتار و ارائه راهکار مرحله خودسنجی می باشد. دانش آموز با اندیشه ورزی در مورد عملکرد فردی خود به تولید دانش جدید متفاوت با آنچه به او گفته شده است ، می پردازد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نمونه راهنمای توصیف عملکرد و خود سنجی برای نمونه 1:

راهنمای توصیف عملکرد

                                                                                                      

سطـوح عملـــکردیادگیـری				توصیـف مقیـاس(شاخص عملکرد)
نیاز به تلاش	قابل قبول	خوب	خیلی خوب
				طول اشیا را با واحد مشخص و به صورت کسر، عددمخلوط و عدد اعشاری بیان می کند.
				روی محور اعداد نقاط مشخص شده  را به صورت کسر، عدد مخلوط و عدد اعشاری بیان  می کند.
				نحوه ی نمایش شکل اعشاری اعداد کسری را  توضیح می دهد.
				به درک درستی از اعشار و عدد های اعشاری رسیده است.
				طول اشیا را با واحد مشخص و به صورت کسر، عددمخلوط و عدد اعشاری بیان می کند.

 

خودسنجی:

   •   از یادگیری هایم در این درس رضایت دارم چون.................................................................................................

.................................................................................................................................................................................. .

 

   •  برای اینکه بیشتر یاد بگیرم و اطلاعات بیشتری کسب کنم باید..............................................................................

        .             .....................................................................................................................................................................................

    

    • بهتر است برای اینکه بهتر یاد بگیرم باید................................................................................................................

.......................................................................................................................................................................................... .

 

•دوست دارم در باره این درس از معلمم بپرسم که.................................................................................................

........................................................................................................................................................................................ .

 

                                                                                                                                                                                                               

 

 

 

 

 

 

آزمون هـا شاخص ها	آزمـون واقـعی عملکرد (موقعیت واقعی)	آزمـون کتبی عملکرد (موقعیت شبیه سازی شده)	آزمـون مـداد کاغـذی
وجود مسئله در تکالیف	دارد	دارد	ندارد
وجود وسایل و ابـزار	دارد	ندارد	ندارد
یادگیرنده	موجود متفکر	موجود متفکر	موجود منفعل و تاثیر پذیر
فرصت تحلیل و تفسیر نتـایج	دارد	دارد	ندارد
فرصت نتیجـه گیری	دارد	دارد	ندارد
فرصت خـودسنجی	دارد	دارد	ندارد
فرصت انعکاس اندیشه و تولید دانش	دارد	دارد	ندارد
نـوع سـوالات	پیوسته و مرتبط با هم	پیوسته و مرتبط با هم	مستقل از هم

جدول مقایسه ی آزمون واقعی عملکردی ،کتبی عملکردی ، مداد کاغذی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نمونه فرم طراحی آزمون های واقعی و کتبی عملکردی

هدف یادگیری عملکرد
شواهد یادگیری
نوشتن تکلیف
راهنمای توصیف عملکرد
خودسنجی

طراح: مصطفی جودت                      نوشته شده بوسیله: یوسف فرمانی